<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="ZW02n0018a">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka, Electronic version, No. 18a 天竺國<name role="" type="person">菩提達摩</name>禪師論</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">藏外佛敎文獻數位版, No. 18a 天竺國<name role="" type="person">菩提達摩</name>禪師論</title>
			<author>方廣錩整理</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>ZangWai</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">ZW</idno>.<idno type="vol">2</idno>.<idno type="no">18a</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">藏外佛敎文獻</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">天竺國<name role="" type="person">菩提達摩</name>禪師論</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Fang Guangchang</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">方廣錩大德提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【藏外】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2009-03-18T17:01:17">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0018a.0166a" n="0166a"/>
<lb ed="ZW" n="0166a01"/>
<lb ed="ZW" n="0166a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">題解</cb:mulu><head>天竺國<name role="" type="person">菩提達摩</name>禪師論</head>
<lb ed="ZW" n="0166a03"/><byline cb:type="other">整理者　方廣錩</byline>
<lb ed="ZW" n="0166a04"/>
<lb ed="ZW" n="0166a05"/><p cb:type="head1" xml:id="pZW02p0166a0501">〔題解〕</p>
<lb ed="ZW" n="0166a06"/><p xml:id="pZW02p0166a0601">《天竺國<name role="" type="person">菩提達摩</name>禪師論》，又名《達摩禪師論》，中國僧人假託
<lb ed="ZW" n="0166a07"/>禪宗初祖<name role="" type="person">菩提達摩</name>所撰典籍，著者不詳，一卷。</p>
<lb ed="ZW" n="0166a08"/><p xml:id="pZW02p0166a0801">已知在敦煌遺書中存有兩號：伯2039號（首尾完整）與北新
<lb ed="ZW" n="0166a09"/>1254號（首殘尾全），文字略有差異。在《藏外佛敎文獻》第一輯
<lb ed="ZW" n="0166a10"/>中，已綜合兩號錄爲全本。考慮到古代佛典在傳抄中頗有增衍嬗
<lb ed="ZW" n="0166a11"/>變，形成異本的情況，在此將兩號分別錄文，以供參考。詳情請參
<lb ed="ZW" n="0166a12"/>見《藏外佛敎文獻》第一輯《天竺國<name role="" type="person">菩提達摩</name>禪師論》題解。</p>
<lb ed="ZW" n="0166a13"/><p xml:id="pZW02p0166a1301">錄文一以伯2039號爲底本，無校本。個別地方據北新1254
<lb ed="ZW" n="0166a14"/>號校勘。錄文二以北新1254號爲底本，無校本，個別地方以伯
<lb ed="ZW" n="0166a15"/>2039號校勘。</p></cb:div>
<lb ed="ZW" n="0166a16"/>
<lb ed="ZW" n="0166a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">錄文一</cb:mulu><head>〔錄文一〕</head>
<lb ed="ZW" n="0166a18"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>天竺<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166001" n="0166001"/>國<name role="" type="person">菩提達摩</name>禪師論一卷</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="ZW" n="0166a19"/>
<lb ed="ZW" n="0166a20"/><p xml:id="pZW02p0166a2001">禪門之法，如經論所說，乃有多義，非直一名。一名禪定門，亦
<lb ed="ZW" n="0166a21"/>名制心門，亦名照心門，亦名覺心門，亦名察心門，亦名正<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166002" n="0166002"/>心門，
<lb ed="ZW" n="0166a22"/>亦名知心門，亦名了心門，亦名達心門，亦名徵心門，亦名息心門，
<lb ed="ZW" n="0166a23"/>亦名定心門，亦名悟心門，亦名住心門，亦名安心門。</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0018a.0167a" n="0167a"/>
<lb ed="ZW" n="0167a01"/><p xml:id="pZW02p0167a0101">何名「安心門」者？由常看守心故，熟看諸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167001" n="0167001"/>境種種相貌，一
<lb ed="ZW" n="0167a02"/>切境界，悉知不從外來。迷是自心變作，知境界唯是自心作，此觀
<lb ed="ZW" n="0167a03"/>自然，漸合唯識觀智。唯識者，遮詮爲義。遮卻雜染虛妄之法，詮
<lb ed="ZW" n="0167a04"/>取<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167002" n="0167002"/>眞如佛性者。不去不來，不生不滅，不取不捨，不垢不淨，無
<lb ed="ZW" n="0167a05"/>爲無染無著<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167003" n="0167003"/>，自性淸淨湛然，常名爲唯識觀智。故言「亦名安心
<lb ed="ZW" n="0167a06"/>門」。此出《唯識論》。</p>
<lb ed="ZW" n="0167a07"/><p xml:id="pZW02p0167a0701">又言「住心門」者，常看守心故，心卽不起。無動故，心卽安住。
<lb ed="ZW" n="0167a08"/>《維摩經》云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167004" n="0167004"/>：「心常安住，無礙解脫。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167005" n="0167005"/>故言「住心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0167a09"/><p xml:id="pZW02p0167a0901">言「悟心門」者，由久看，心不起動，卽自心體，卽與道合。心虛
<lb ed="ZW" n="0167a10"/>空寂，無礙爲道。故言「悟心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0167a11"/><p xml:id="pZW02p0167a1101">言「定心門」者，由常看守心故，於五欲境界，不爲亂惑。由看
<lb ed="ZW" n="0167a12"/>心，中不令亂。故《維摩經》云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167006" n="0167006"/>：「念定總持<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167007" n="0167007"/>。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167008" n="0167008"/>故言「定心
<lb ed="ZW" n="0167a13"/>門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0167a14"/><p xml:id="pZW02p0167a1401">言「息心門」者，由常看守心故，息妄緣念，歸眞寂定，故言「息
<lb ed="ZW" n="0167a15"/>心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0167a16"/><p xml:id="pZW02p0167a1601">言「徵心門」者，由常看守心故，卽見心、心數法攀緣妄想，卻徵
<lb ed="ZW" n="0167a17"/>緣心，虛妄不可得。故云「徵心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0167a18"/><p xml:id="pZW02p0167a1801">言「達心門」者，由常看守心故，漸達自心本性淸淨，不爲一切
<lb ed="ZW" n="0167a19"/>煩惱之垢之所染汚，猶如虛空。故云「達心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0167a20"/><p xml:id="pZW02p0167a2001">言「了心門」者，由常看守心，了自己心無障礙，靈通迅速，如體
<pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0018a.0168a" n="0168a"/>
<lb ed="ZW" n="0168a01"/>常住不動，畢竟寂滅，卽涅槃相。故云「了心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0168a02"/><p xml:id="pZW02p0168a0201">言「知心門」者，由常看守心故，知去來，知心生時，知心滅時。
<lb ed="ZW" n="0168a03"/>復常知過去心已滅不可得，未來心未至不可得，現在心無住不可
<lb ed="ZW" n="0168a04"/>得。由常看守心故，知心去、來、生、滅悉常善。故云「知心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0168a05"/><p xml:id="pZW02p0168a0501">言「正心門」者，由常看守心故，不令妄念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168001" n="0168001"/>輒生，正念不移。
<lb ed="ZW" n="0168a06"/>故云「正心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0168a07"/><p xml:id="pZW02p0168a0701">言「察心門」者，由常看守心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168002" n="0168002"/>故，察煩惱賊，六根之中六個頭
<lb ed="ZW" n="0168a08"/>首大賊。六賊者，眼愛美色，耳貪好聲，鼻貪美香，舌貪美味，身貪
<lb ed="ZW" n="0168a09"/>滑觸，意內貪塵弊、聲、香、味、觸也。若貪著生愛，卽爲所燒。是故
<lb ed="ZW" n="0168a10"/>智者察六塵賊，不令得入。譬如關令守門，端坐專察，門中有人來
<lb ed="ZW" n="0168a11"/>去，悉須察慮，不得一人輒盜來去。察心亦爾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168003" n="0168003"/>。所言「察」者，卽
<lb ed="ZW" n="0168a12"/>是覺察之義。覺察心口善惡等念，悉無有偏。若有善，卽隨生有
<lb ed="ZW" n="0168a13"/>滅；有惡念，總守覺察，挫制斷除。常自察慮身心過失，故云「察心
<lb ed="ZW" n="0168a14"/>門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0168a15"/><p xml:id="pZW02p0168a1501">言「覺心門」者，由常看守心故，卽覺自心體性眞如，無色無
<lb ed="ZW" n="0168a16"/>形<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168004" n="0168004"/>，非常非斷，非內非外，亦非中間，離諸色相，不出不沒，不來不
<lb ed="ZW" n="0168a17"/>去，不生不滅，非垢非淨，亦非方圓、大小、長短，離有離無，畢竟空
<lb ed="ZW" n="0168a18"/>寂。此是自家眞如本性淸淨心，不可得以言說分別顯示。《維摩
<lb ed="ZW" n="0168a19"/>經》云：「如自觀身實相，觀佛亦然。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168005" n="0168005"/>心亦前際不來，後際不去，
<lb ed="ZW" n="0168a20"/>今則不住。與佛同體，與法相應。自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168006" n="0168006"/>體無爲，卽合僧義，卽是僧
<pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0018a.0169a" n="0169a"/>
<lb ed="ZW" n="0169a01"/>寶。動成物執，卽爲法義，卽是法寶。常覺，卽爲佛義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169001" n="0169001"/>，卽是佛
<lb ed="ZW" n="0169a02"/>寶。覺照見心中三寶，復覺道在身中，若心內覺，不久見佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169002" n="0169002"/>；若著
<lb ed="ZW" n="0169a03"/>相外求，累劫彌遠，去道轉遙。《華嚴經》云：「自歸依佛，自歸依法、
<lb ed="ZW" n="0169a04"/>僧，」此是心中一體三寶。《維摩經》云：「若自觀者，名爲正觀；若他
<lb ed="ZW" n="0169a05"/>觀者，名爲邪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169003" n="0169003"/>觀。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169004" n="0169004"/>謂自觀身心，得禪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169005" n="0169005"/>定解脫道，故名正
<lb ed="ZW" n="0169a06"/>觀。邪觀者，謂身心之外，別取境界，惑見諸佛、菩薩、靑、黃、赤、
<lb ed="ZW" n="0169a07"/>白、光明等事，並是相心妄見，與道違。故名邪觀。又言覺心者，是
<lb ed="ZW" n="0169a08"/>覺悟之心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169006" n="0169006"/>，覺<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169007" n="0169007"/>悟自心，卽是眞佛。《無量壽觀經》云：「是心是
<lb ed="ZW" n="0169a09"/>佛。」《念佛三昧經》云：「念佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169008" n="0169008"/>祇是念心，求心祇是求佛。」所以者
<lb ed="ZW" n="0169a10"/>何？心識無體相。《維摩經》云：「煩惱卽是菩提。」謂覺煩惱性空，
<lb ed="ZW" n="0169a11"/>無有處所，名爲菩提。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169009" n="0169009"/>故名「覺心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0169a12"/><p xml:id="pZW02p0169a1201">言「照心門」者，慧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169010" n="0169010"/>日明朗，照自心室。不以日月所照爲明。
<lb ed="ZW" n="0169a13"/>《觀音經》云：「慧日破諸闇。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169011" n="0169011"/>故云「照心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0169a14"/><p xml:id="pZW02p0169a1401">言「制心門」者，心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169012" n="0169012"/>爲身主，成敗之事，皆由自心，造惡並是
<pb ed="ZW" xml:id="ZW02.0018a.0170a" n="0170a"/>
<lb ed="ZW" n="0170a01"/>心作，善卽天堂所近，惡卽地獄所收，不離生死。大士發心，善惡俱
<lb ed="ZW" n="0170a02"/>斷，降伏自心，入無生正觀。《遺敎經》云：「制心一處，無事不
<lb ed="ZW" n="0170a03"/>辨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170001" n="0170001"/>。」故名「制心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0170a04"/><p xml:id="pZW02p0170a0401">言「禪定解脫心門」者，禪定能絕念，定卽無思。心無思念，體
<lb ed="ZW" n="0170a05"/>性明淨，離諸結縛，名爲解脫。《法華經》云：「禪定解脫等，不可思
<lb ed="ZW" n="0170a06"/>議法。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170002" n="0170002"/>故云「禪定解脫心門」。</p>
<lb ed="ZW" n="0170a07"/>
<lb ed="ZW" n="0170a08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>達摩禪師論一卷</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="ZW" n="0170a09"/>
<lb ed="ZW" n="0170a10"/><p xml:id="pZW02p0170a1001">〔錄文完〕</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="zangwai-notes">
<head>方廣錩 校注</head>
<p>
<note n="0166001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166001">「竺」，底本作「竹」，據文意改。</note>
<note n="0166002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166002">「正」，底本作「安」，據文意改。</note>
<note n="0167001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167001">「諸」，底本作「者」，據文意改。</note>
<note n="0167002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167002">底本此字不淸。田中良昭辨作「耶」，西口芳男辨作「恥」。</note>
<note n="0167003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167003">「著」，底本作「看」，據文意改。</note>
<note n="0167004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167004">「云」，底本無，據文意補。</note>
<note n="0167005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167005">引文出自《維摩經･佛國品》，見《大正藏》第14卷第537頁上。</note>
<note n="0167006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167006">「云」，底本無，據文意補。</note>
<note n="0167007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167007">「持」，底本作「物」，據北新1254號改。</note>
<note n="0167008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167008">引文出自《維摩經･佛國品》，見《大正藏》第14卷第537頁上。</note>
<note n="0168001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168001">「念」，底本無，據北新1254號補。</note>
<note n="0168002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168002">「心」，底本作「心心」，據北新1254號刪。</note>
<note n="0168003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168003">「爾」，底本作「示」，據北新1254號改。</note>
<note n="0168004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168004">「形」，底本作「刑」，據北新1254號改。</note>
<note n="0168005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168005">引文出自《維摩詰經･見阿閦佛品》，見《大正藏》第14卷第554頁下～第555頁上。</note>
<note n="0168006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168006">「自」，底本作「身」，據北新1254號改。</note>
<note n="0169001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169001">「卽是僧寶。動成物執，卽爲法義，卽是法寶。常覺，卽爲佛義」，底本無，據北新1254號補。</note>
<note n="0169002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169002">「久見佛」，底本作「覓道」，據北新254號改。</note>
<note n="0169003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169003">「邪」，底本作「耶」，據文意改。下同。</note>
<note n="0169004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169004">引文出自《維摩詰經･見阿閦佛品》，見《大正藏》第14卷第555頁上。引文中「若自觀者」，《維摩詰經》原文作「以斯觀者」。</note>
<note n="0169005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169005">「禪」，底本無，據北新1254號補。</note>
<note n="0169006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169006">「心」，底本無，據北新1254號補。</note>
<note n="0169007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169007">「覺」，底本作「覺之」，據文意刪。</note>
<note n="0169008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169008">「念佛」，底本無，據北新1254號補。</note>
<note n="0169009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169009">「提」，底本作「提。謂覺煩惱性空，無有處所，名爲菩提」，據北新1254號刪。</note>
<note n="0169010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169010">「慧」，底本作「惠」，此處「慧」、「惠」相通，故正作「慧」。下同。</note>
<note n="0169011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169011">引文出自《大正藏》第9卷第58頁上。</note>
<note n="0169012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169012">「心」，底本無，據北新1254號補。</note>
<note n="0170001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170001">「辨」，底本作「辯」，據北新1254號改。</note>
<note n="0170002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170002">底本此處空白一行餘，似有文字脫漏未抄，或卽爲北新1254號之「乃是智者所知，非是凡情所惻（測）」句。</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>